SSI Słupsk » Słupskie zabytki » Kaplica św. Jerzego
RSS SSI Słupsk
SSI Słupsk, Słupski Serwis Informacyjny
Kaplica św. Jerzego
Kaplica św. Jerzego
Kaplica od ulicy ProstejHistoria kaplicy św. Jerzego w Słupsku, rozpoczęła się ponad 500 temu. Pierwsza wzmianka w dokumentach na jej temat, pojawiła się w 1492 roku. Ponieważ jednak nie znamy dokładnej daty jej powstania, historycy proponują ogólnikowo XV wiek. Powstanie kaplicy było ściśle związane z szpitalem im. św. Jerzego. Szpital przeznaczony był dla osób podejrzanych o nosicielstwo chorób zakaźnych, pełnił funkcje pomieszczeń służących kwarantannie. Budynek szpitalny mieścił się w odległości 200 metrów od Nowej Bramy, przy trakcie do Sławna. Umiejscowienie poza zwartą miejską zabudową, podyktowane było względami bezpieczeństwa osób zdrowych. W czasie, gdy nie panowała epidemia, pomieszczenia szpitala wykorzystywano jako przytułek dla starców, bezdomnych i kalek. Służbę w słupskim szpitalu pełniły samotne panny oraz wdowy, było to przestrzeganą wówczas regułą.
Widok od Parku WaldorffaW celu zapewnienia opieki duszpasterskiej obłożnie chorym pacjentom szpitala, zbudowano kaplicę przyszpitalną pod tym samym wezwaniem. Kaplica znajdowała się w miejscu, obecnej wschodnie części budynku mieszkalnego przy ulicy Tuwima 8 w Słupsku. Po reformacji, która na słupskiej ziemi miała miejsce w 1525 roku, budynek kaplicy uległ zaniedbaniu i stopniowo popadał w ruinę. Dzięki staraniom fundacji burmistrza j. Hoppe, w roku 1610 wznowiono w niej nabożeństwa. W roku 1681 oba budynki; szpital i kaplica spłonęły w pożarze. Przystąpiono do odbudowy. Największe zasługi należy oddać rodzinie burmistrza Gustawa Lehmanna, jego żonie oraz synom, dzięki których staraniom, prace odbywały się w szybkim tempie. Po ośmiu latach po pożarze, oba budynki zostały odbudowane, kaplicą wyposażono w nowy, kopulasty dach oraz drewniane sklepienie.
Po upływie kolejnych 130 lat, kompleks budynków szpitalnych przestał spełniać swoje funkcje. Szpital został rozebrany w 1820 roku, w jego miejsce stanął nowy, który posiadał nową, w pełni przystosowaną do aktualnych potrzeb, zabudowę wewnętrzną. Kaplica w 1894 roku (wg ilustracji w książce L. Buttgera) posiadała płaski strop, a w pięciu z ośmiu nisz znajdowały się wnęki powyżej posadzki. W drugiej, prawej niszy od drzwi znajdował się ołtarz. Tuż obok niego ambona z nadwieszoną kopułką i schodkami oraz ławki znajdujące się naprzeciw ołtarza. Ciekawe jest to, że przypory podtrzymujące ściany kaplicy znajdują się wewnątrz, a nie jak to najczęściej występuje w gotyku - na zewnątrz budynku. Na zdjęciu wykonanym w 1912 roku, widać, że kaplica była z zewnątrz otynkowana a dach pokryty był deskami ułożonymi równolegle do okapu. Kaplica posiada dzisiaj barokowy hełm, pokryty gontem.
W roku 1903 szpital ze względu na zły stan techniczny budynku oraz niekorzystna lokalizację w pobliżu nowo wybudowanego ratusza miejskiego, został zburzony. Kaplicę w 1912 roku rozebrano do fundamentów (za zgodą pruskiego ministra kultury) i przestawiono w nowe miejsce, znajdujące się na skwerze położonym między dzisiejszymi ulicami Jagiełły (Ringstrasse), Jana Pawła II (Wallstrasse) i Lutosławskiego (Butowerstrasse). Skwer ten nosił wówczas nazwę Schmatzken-Berg, a dzisiaj każdy Słupszczanin zna go pod nazwą skweru im. Jerzego Waldorffa. W 1935 roku w kaplicy zawieszono tablicę ku czci poległych w I wojnie światowej mieszkańców Słupska. Bezpośrednio po zakończeniu II wojnie światowej, niezabezpieczona kaplica niszczała, aż do marca 1968 roku, kiedy to została przejęta przez Muzeum Pomorza Środkowego.
Zimową porą Brak niezbędnych instalacji (jako obiekt zabytkowy podlega określonym normom) sprawił, że nie mogła ona być używana do przechowywania lub ekspozycji zbiorów muzealnych. W połowie lat osiemdziesiątych, wykonano żelbetowy wieniec zabezpieczający wokół fundamentów kaplicy oraz wzmocniono podstawę dachu stalowym pierścieniem. Od dnia 30 grudnia 1994 roku kaplica stała się własnością Parafii Rzymskokatolickiej p.w. św. Jacka w Słupsku. Od sześciu lat kaplica "odżyła", Klub Plastyka im. Stefana Morawskiego organizuje w niej wystawy. Klub Plastyka to działające od 51 lat stowarzyszenie skupiające artystów - amatorów. Do tej pory odbyło się kilkadziesiąt wystaw, wszystkie cieszyły się dużą popularnością, przecząc tezie, że zainteresowanie budzić może tylko rozrywka masowa.
Grzybkowski Andrzej w publikacji "Centralne kaplice gotyckie Pomorza Środkowego" uznał kaplice z Słupska, Koszalina i Darłowa za architektoniczne naśladownictwo Grobu Świętego w Jerozolimie. W średniowiecznej Europie, rotundy Grobu św. wznoszono już od V wieku. Pomorscy książęta; m.in. Warcisław VII, Eryk Pomorski i Bogusław X wyprawiali się w pielgrzymki do Ziemi Świętej. Eryk Pomorski i Bogusław X są fundatorami kaplic cmentarnych w Darłowie i Wołogoszczy. Jak wiadomo, słupska kaplica jest zbudowana na planie ośmioboku. W średniowiecznych kopiach Grobu Świętego z Jerozolimy występowały przede wszystkim, 8 i 12 ścienne budowle. Średniowieczni teologowie chrześcijańscy liczbę 8 uważali za symbol zmartwychwstania, początku nowego życia, Chrystusa i chrztu.