SSI Słupsk » Europejska Wieś Dziedzictwa Kulturowego » Zagrody w Swołowie - część 3
RSS SSI Słupsk
SSI Słupsk, Słupski Serwis Informacyjny
Zagrody w Swołowie - część 3
Zagroda nr 9
Zagroda nr 9W pierwszej połowie XIX wieku była tu zagroda chłopska należąca do Johanna Albrechta. Zagrodę tworzyło pięć budynków. Jedynie budynek bramny stoi w tym samym miejscu co dawniej. Dowodzi tego forma architektoniczna furty i ślady po elementach konstrukcyjnych jak zastrzały wzmacniające połączenia słupów i poziomych belek. Po zachodniej stronie podwórza stoi ryglowa stodoła, zbudowana - jak wyryto na belce nad wrotami przez: "B.H.J.A. B.M.J.A. 1848".
Niektóre, drewniane elementy stodoły są starsze, bowiem użyto ich wtórnie. Od strony północnej podwórze zamyka parterowy ryglowy dom z I połowy XIX wieku. Później, w południowej połaci dachu wybudowano ryglowy wystawek. Przy wschodniej granicy zagrody są dwa budynki inwentarskie: przy domu, murowany z ciosanych kamieni i cegły - wybudowany w 1869 roku, i drugi, bliżej wjazdu pierwotnie ryglowy, piętrowy z galerią, z której był dostęp do poddaszy. W 1910 roku właścicielami byli Albert Muller i jego żona z d. Albrecht.
Zagroda nr 11
Zagroda nr 11W połowie wieku była to zagroda wiejskiego kowala Michaela Kittnera. Był on właścicielem 34,06 mórg (około 8,7 ha) ziemi. Najstarszym budynkiem w zagrodzie jest ryglowa stodoła, stojąca równolegle do drogi, w głębi niedużego prostokątnego podwórza. Jak oznaczono na belce wrót "B.H.M.K.N.+DEN+18 TEN+JUNY+1824+C.S.M.+" pochodzi z pierwszej połowy XIX wieku. W 1910 roku, gdy właścicielami byli Peter Block - kołodziej i jego żona Albertina z domu Groth.
W zagrodzie były cztery budynki: dom, stodoła, budynek bramny oraz stajnia na konia i bydło, która zamykała zagrodę od strony wschodniej. Po niej zachował się obrys kamiennego fundamentu. Budynek bramny z przejazdem postawiono na początku XX wieku. W 1923 roku zagrodę kupił gospodarz Albrecht I. W 1928 roku pobudowano obecny murowany dom, bowiem poprzedni się spalił. Niewielka zagroda z budynkami od 1824 do 1928 roku, jest przykładem gospodarstwa, którego właściciele zajmowali się rzemiosłem. Budynki prezentują przemiany wiejskiej architektury w przeciągu jednego wieku.
Zagroda nr 12
W pierwszej połowie XIX wieku teren i znajdujące się na nim cztery budynki należały do dużego chłopskiego gospodarstwa (zagroda nr 13), należącego do Joachima Albrechta III. Mieszkali w nim robotnicy rolni pracujący u gospodarza. Do siedliska należało 3,91 morgów (około 1 ha) ziemi. W drugiej połowie XIX wieku właścicielem był Peter Schulz. W 1910 roku nadal była to zagroda robotników rolnych. Właścicielem był Wilhelm Schulz i Albertina z d. Albrecht, a od 1922 roku - Friedrich Albrecht II i Luiza z d. Schulz. Historyczny stan prawny istniał do 1945 roku. Od 1946 roku jest tu gospodarstwo rolne o powierzchni około 10 ha.
Forma zagrody z brukowanym prostokątnym podwórzem jest podobna, jak w chłopskich gospodarstwach, tyle że mniejsza. Od drogi stoi budynek bramny, przez który dawniej był wjazd. Zbudowano go w połowie XIX wieku. Po wschodniej stronie w pierwszej połowie XIX wieku postawiono jedno klepiskową stodołę. Później w północnej części usunięto w parterze ryglową konstrukcję i wprowadzono murowane ściany. Na lekkim wzniesieniu w połowie XIX wieku postawiono ryglowy parterowy dom, w miejscu, gdzie wcześniej też stał dom. Dom ma symetryczny plan. Każde z dwóch mieszkań składało się z izby, alkierza i komory. Później, pod koniec XIX wieku do domu dobudowano trzeci segment.
Zagroda nr 14
Zagroda nr 14W 1832 roku w tym miejscu nie było jeszcze budynków. Z gruntu należącego do sołtysa wydzielono działkę na siedlisko oraz mały obszar ziemi. W 1862 roku była tu zagroda, której właścicielką pannę Johannę, Paulinę, Luizę Albrecht zaliczono do stanu "Budner" - chałupnik. Była to grupa najgorzej sytuowana z posiadających ziemię. Do zagrody należało 7,73 morgi (około 2 ha) ziemi. W 1910 roku w zagrodzie było aż pięć budynków, w tym dwa opisane jako domy (jeden zespolony z częścią inwentarską). W 1913 roku właścicielem był chałupnik Rinholz. Potem od 1921 roku - Filder. W 1931 roku rozebrano starą stodołę i postawiono budynek inwentarski. W zagrodzie zachowane są trzy budynki. Najstarszym jest dom o ryglowej konstrukcji, prostokątnym rzucie i prawie symetrycznym planie.
Wielkość i forma domu jest podobna do budowanych dla robotników rolnych. Na glinianym wypełnieniu ścian poddasza wyryto palcem "1864" - może być to rok budowy. Centralne miejsce zajmuje szeroki komin o kopulastej formie wykonany z niewypalanej cegły. Równolegle do drogi stoi wykonany z rozbiórkowego materiału budynek gospodarczy. W swej historii był wielokrotnie przebudowywany. Na podwórzu zachowała się kopana studnia z połowy XIX wieku z cembrowiną z dużych głazów narzutowych.
Opisy poszczególnych zagród, zostały zaczerpnięte z publikacji wydanej z funduszu Unii Europejskiej i byłego Urzędu Wojewódzkiego w Słupsku.