SSI Słupsk » Swołowo Europejska Wieś Dziedzictwa Kulturowego » Zagrody w Swołowie - część 1
RSS SSI Słupsk
SSI Słupsk, Słupski Serwis Informacyjny
Zagrody w Swołowie - część 1
Zagroda nr 1
W pierwszej połowie XIX wieku, na polu w odległości 150 m od wsi, usytuowano nową zagrodę. Tworzyły ją trzy budynki: dom, stodoła i chlew. Z dawnego układu zachowała się ryglowa stodoła po zachodniej stronie podwórza, cześć budynku gospodarczo-inwentarskiego oraz kopana studnia z cembrowiną z nieobrabianych głazów narzutowych. Na jednym z nich wyryto rok 1825. W drugiej połowie XIX wieku, aż do 1936 roku właścicielem gospodarstwa o powierzchni 96,29 morgów (około 24,5 ha) była rodzina Wockenfuss.
Oni zbudowali parterowy, ryglowy dom o symetrycznym planie z centralnie umieszczoną kuchnią. Od południowej strony podwórze zamyka budynek bramny z 1915 roku. Od 1936 roku właścicielem zagrody był Willi Stoff. Od 1945 roku jest własnością rodziny Walosów. Na podwórzu, w miejscu, gdzie dawniej gromadzono obornik urządzono kwiatowy ogródek.
Zagroda nr 3
Zagroda nr 3W pierwszej połowie XIX wieku było to jedno z 15 dużych chłopskich gospodarstw (o powierzchni około 50 ha), należące do Joachima Albrechta II. Po podziale gospodarstwa na dwie części, kolejnym właścicielem był Martin Vietzke, posiadający 107,18 mórg (27,4 ha) ziemi. Zapewne on zbudował parterowy murowany z cegły dom w stylu klasycystycznym. W 1910 roku właścicielami zagrody byli: Albert Ratzke i Augusta z domu Vietzke.
Zagrodę tworzyły cztery budynki: dom z mieszkaniem o powierzchni 160 m kw., stodoła ze stajnią, budynek bramny z chlewem i piekarnia. W 1921 roku część obiektów spłonęła. Przy drodze, ale głębiej w podwórze postawiono ryglową stodołę wraz z budynkiem bramnym. Na belce wjazdu wyryto napis: "B.H.A.R.+B.M.A.V.+1921" - oznaczający inwestora, cieślę i rok budowy. Na miejscu spalonej stodoły postawiono z cegły piętrowy budynek inwentarski z szopą na piętrze. Od 1926 roku właścicielami zagrody byli: Duske i Ida z d. Ratzke.
Zagroda nr 4
Zagroda nr 4W pierwszej połowie XIX wieku zagrodę tworzyło pięć budynków rozmieszczonych wokół kwadratowego podwórza. Najstarszą była ryglowa stodoła zbudowana w XVIII wieku, stojąca po zachodniej stronie zagrody. Jej konstrukcję i sposób wypełniania ścian widać od drogi. Na belce nad wrotami wjazdowymi umieszczono napis: "+ANNO 1731*DEN MAI+V.S.". W roku 1978 zniszczoną konstrukcję od podwórza zastąpiono ścianami murowanymi. Stodoła, mocno zniszczona na zewnątrz jest najstarszym datowanym budynkiem chłopskim we wsi.
W drugiej połowie XIX wieku właścicielem zagrody był Joachim Wockenfuss posiadający 96,04 morgi (około 24,5 ha) ziemi. Najpewniej to on, zbudował murowany dom stojący w głębi podwórza. W 1910 roku poza stodołą, którą rozbudowano w XIX wieku w kierunku północnym, inne budynki były już nowe. Właścicielami byli Friedrich Schulz i Emilia z d. Albrecht. W 1921 roku spłonął dom i obora. Dom odbudowano według dawnego planu. Od drogi zachował się ryglowy budynek bramny z I połowy XIX wieku.
Zagroda nr 5
Historyczne siedlisko małego gospodarstwa. W pierwszej połowie XIX wieku właścicielem był Joachim Albrecht - zagrodnik posiadający 25,67 morgów (około 6,5 ha) ziemi. Postawił on wszystkie budynki w zagrodzie, składającej się z pięciu budynków umieszczonych wokół prostokątnego podwórza. Od drogi stoi budynek bramny ryglowy z konstrukcją murowaną w parterach. W glinianych wypełnieniach ścian w przejeździe wyciśnięto daty "1821, 1842" oraz inicjały "W.A.". Po zachodniej stronie podwórza jest wybudowana w połowie XIX wieku ryglowa stodoła z jednym klepiskiem. Na belce nad wrotami wyryto napis "B.M.C.A.+B.H.J.A. den 20 ten Juni 1849". Do szczytu od strony drogi dostawiono przybudówkę, która połączyła stodołę z budynkiem bramnym.
Od północnej strony stodoły dobudowano wiatę na maszyny. W głębi podwórza, naprzeciwko wjazdu stoi ryglowy, parterowy dom wybudowany w połowie XIX wieku. Ma on symetryczny plan, prostokątny rzut, wejścia w ścianach podłużnych. Wewnątrz zachowany jest duży kopulasty komin, postawiony z suszonej cegły. Przy wschodniej granicy zagrody stoi murowany budynek inwentarski oraz mur o ryglowej konstrukcji wypełnionej cegłą. W obejściu zachowana jest kopana studnia z cembrowiną z dużych głazów narzutowych oraz stara ryglowa drewutnia za domem. We wsi w XIX wieku były trzy siedliska gospodarstw zagrodniczych. To, zachowało się w najlepszym stanie.
Opisy poszczególnych zagród, zostały zaczerpnięte z publikacji wydanej z funduszu Unii Europejskiej i byłego Urzędu Wojewódzkiego w Słupsku.