Na Pomorzu w XIII i XIX wieku, dominującym elementem krajobrazu wiejskiego, było budownictwo szkieletowe. Na Słupskiej Ziemi zachowało się wiele obiektów gospodarskich i mieszkalnych o układzie szachulcowym. W kwatery drewnianych konstrukcji budynków o kratownicowym szkielecie, wstawiano tyczki, które okręcano powrósłami słomy. Pola pomiędzy belkami konstrukcji wypełniano gliną lub cegła bieloną wapnem. Całość tworzy charakterystyczny wzór - czarną kratę na białym tle ściany. Choć "Kraina w Kratę" rozciąga się od Darłowa aż po Łebę, to jednak Swołowo, otrzymało zaszczytne miano "Stolicy Krainy w Kratę", gdyż wszystkie budynki niwy siedliskowej wsi, posiadają konstrukcję z belek, słupów i rygli, malowanych na czarno smołą.

W XII wieku, mieszkańcy Korony Polskiej, którzy podróżując zetknęli się na terytorium Prus Królewskich i Książęcych z nieznanym dla sobie sposobem budowania ścian - nadali mu mylną nazwę "pruskiego muru". Nazwa ta, była często omyłkowo łączona z państwem pruskim, które upowszechniało rodzime, oszczędne techniki budowlane, w celu ochrony zasobów leśnych. W architekturze Swołowa przez wieki wykorzystywano kilka rodzajów materiałów. Głazy narzutowe używano do układania fundamentów, największe z nich układając pod narożami budynków. Do XVIII wieku drewniany szkielet konstrukcji tworzono z belek dębowych, później zaś po 1820 roku (reforma uwłaszczeniowa) zastępowano je drewnem sosnowym. Z ręcznie formowanej cegły lepiono kominy. Dostępną na polach gliną wylepiano ściany, z obrzeży stawów i jezior pozyskiwano trzcinę na pokrycie dachów, zaś od 1873 roku wypalano ceramiczna dachówkę.

Pomimo tego, że większość z 139 budynków Swołowa pochodzi z XIX wieku, każdy z nich różni się od pozostałych istotnymi szczegółami. Najbardziej okazały jest ciąg zagród po południowo-wschodniej stronie owalnicy, gdzie domy posiadają po cztery kondygnacje, w tym dwie w dachu budynku. Każda z zagród ma około 55 metrów szerokości i do 120 metrów głębokości. Budynki w każdej zagrodzie są rozplanowane wokół przestronnego, prostokątnego podwórza o wymiarach 20 x 40 metrów. Budynki otaczające podwórze, przylegając do siebie tworzą wspólną strukturę formy czworobocznej, pomimo tego, że każdy z nich ma osobną konstrukcję.

Typowe dla budownictwa Pomorza są budynki bramne położone równolegle do drogi. W Swołowie zachowało się 15 takich gospodarstw. Głównym dostępem do zagród są bramy przejazdowe i przejścia z furtą. Taki sposób zabudowy sprawia, że poszczególne obejścia są zamknięte od zewnątrz a podwórze stanowi swoiste serce całej zagrody. To tutaj odbywa się cała komunikacja wewnętrzna, znajdują się wejścia do budynków gospodarczych, stodół, chlewów i innych budynków inwentarskich. Podwórze zamyka dom mieszkalny, za którym znajduje się ogród warzywny i sad. Przed oknami domu od strony ogrodu, często znajdowały się małe ogródki kwiatowe. W pobliżu domów znajdują się studnie, umacniane kamieniami i palami z drewna.

Pozycję majątkową poszczególnych gospodarzy wyznaczały wielkość zagród oraz liczba budynków. Największe z gospodarstw mające do 100 ha gruntów, posiadały do dziesięciu budynków o różnych przeznaczeniu i spełnianych funkcjach. Posiadały piętrowe budynki, zamieszkałe przez wielopokoleniowe rodziny i służbę. W jednej z takich zagród (Zagroda nr 8, należąca w XIII i XIX wieku do rodziny Albrecht), Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, przywraca dawny wygląd i zamierza adoptować ją na centrum animacji kultury regionalnej. Swołowskie zagrody odzwierciedlały rozwarstwienie społeczności wiejskiej, od wspomnianych powyżej, dużych gospodarstw, po mniejsze zagrody drobnych gospodarzy, aż do zabudowań biedoty. Duże, piętrowe domy mieszkalne, nazywane były w XIX wieku "domami pszenicznych pól", ponieważ występowały w wsiach, położonych wokół urodzajnych równin i świadczyły o zamożności gospodarzy.

Przy zabudowaniach Swołowa, do lat pięćdziesi?tych XX wieku, stały dwa drewniane wiatraki, które niestety zostały rozebrane. Dawne czasy przypominają dwie zachowane kuźnie, budynki szkolne i budynek mleczarni. Nowi mieszkańcy, którzy, po 1945 roku zasiedlili zagrody, zdołali uszanowali tutejszą kulturę materialną, a dbałość o budynki oraz zachowana jedność stylu wsi, świadczy o ich szacunku dla przeszłości. Kraina w Kratę obejmuje swoim zasięgiem północne fragmenty powiatu sławieńskiego i słupskiego na obszarze 1600 km kwadratowych, gdzie przetrwało prawie 1500 budynków o szachulcowej i ryglowej konstrukcji. Jest to wyprawa do ziemi, gdzie czas zatrzymał się w miejscu