Historia Kluk - słowińskiej wsi.
"To był jeden chłop, a chłop ten nazywał się Grzanalta. Ten przyszedł do tego Łebskiego Jeziora i sobie zbudował taka budę na tej łące, u tego strumienia. A taka łąka się nazywa na dzisiejszy dzień Grzanałta. A wtedy to mu zapadło tam, a wtedy on sobie zbudował inną budę, tu, na górach. A to miejsce, gdzie ten dom, co tam stoi, to się nazywa do dzisiaj dnia Nagołrze albo Górne. A ten Grzanałta miał jednego chłopca, a ten chłopiec się nazywał Klaka. A ten Grzanałta miał tez jedną córkę, ale on nie miał żadnego syna. Wtedy ten chłopiec zalecał się do tej córki i ona była wydana. A ten Klaka miał ze swoja żona siedmiu synów. A to są nasi przodkowie. Wtedy ten najstarszy dostał tą chatę, tu, na górach. A ten drugi zbudował sobie chatę na piasku, a ta chata się nazywa Pioskłowe. A ten trzeci sobie zbudował chatę na dębu, a ta chata się nazywa Dąbłowe. A ten czwarty sobie zbudował chatę u tego ługu, a ta chata się nazywa Ługłowa. A ten piąty sobie zbudował chatę u chojny, a ta chata się nazywa Chłejłowa. A ten szósty sobie zbudował chatę na pustej łące, a ta chata się nazywa Puszczłowe. A ten siódmy sobie zbudował chatę, a to jest ninie nasza karczma, a ta chata się nazywa Grządłowe, ale ja nie wiem, co to w sobie ma. A przecież wszyscy chłopi, co tu mieszkali, się nazywali Klaka, tedy ta wieś otrzymała swoje miano Klaki. A owa wieś się nazywa na dzisiejszy dzień Klaki, a my Klakowie, my jesteśmy ci prawdziwi Klakanie".
Legenda wspomina, ze wieś stanowiła przykład celowej lokalizacji zagród w powiązaniu z cechami fizjologicznymi terenu. Poszczególne gospodarstwa powstawały w przypadkowej kolejności na pagórkach wydm. Na planie wsi z 1829 roku, na którym są wymienione poszczególne części Kluk wraz z nazwiskami właścicieli gospodarstw, widnieją kolejno: Górni – 5 rodzin (2 Pollexów, 2 Klicków i Martin Sawalisch), Grzędowi (rodziny Pollex i Schimanke), Dambowi – 8 rodzin (sami Klickowie), Lugowi – 3 rodziny Klicków, Piaskowi – również 3 rodziny Klicków, Jach – 2 rodziny Klicków, Nowidomski – 2 rodziny Klicków, Pawełki – 2 rodziny Klicków, Zirkow – 8 rodzin (2 Klicków, 4 Reimannów i 2 Gawerów). Na planie wsi z 1909 roku, po separacji gruntów i znacznej rozbudowie, Kluki widnieją jako ulicówka z drogą główną, będącą przedłużeniem drogi ze Smołdzina do Kluk Żelewskich. W XIX wieku nastąpiła intensywna rozbudowa wsi, na placu w środku sioła wybudowano m.in. szkołę. Pozostałe osady wchodzące w skład Kluk, czyli Kluki Ciemińskie i Kluki Żeleskie, znajdowały się od strony południowej – wraz z położoną między nimi kolonią Pawełki.
Wykorzystanie łąk do hodowli bydła a także rozwój uprawy roli w miarę osuszania ziemi, doprowadziło do rozwoju dwóch osiedli, Żelaza oraz Ciemina. Pierwsze z nich powstałe w majątku Żelazo (nazwa od darniowej rudy żelaza) znane jest już w dokumentach Mestwina II, księcia gdańskiego. Odnotowane zostało w 1281 roku jako Zeleza, później jako Seliso oraz niemieckie Selesen. Majątek należał do rodu Bandemerów. Kluki Żeleskie, odnotowane zostały pod koniec XVIII wieku pod nazwą Selensche Kluken. Miejscowi chłopi nazywali je mianem Zapotok, jako miejscowość położona za potokiem, wpływającym do rzeczki Pustynki. Ciemino leżące w folwarku ciemińskim odnotowano po raz pierwszy w 1401 roku, jako Cemyn. W 1575 roku nazywano je Zemmin. Majątek ten należał do dóbr rycerskich; początkowo był własnością Stojentinów, później Puttkamerów, Zitzewitzów oraz Weiherów. Do wsi liczącej 414 mieszkańców należało 5 kolonii, z których część miała w nazwie przyrostek „katen”. Oznaczało to, że powstały z pojedynczych zagród lub ich grup – Bergkaten, Fichtkaten i Sandkaten.











