SSI Słupsk - Swołowo Europejska Wieś Dziedzictwa Kulturowego &gt; Zagrody w Swołowie - część 6http://www.ssi.slupsk.pl/swolowo/zagrody_6.htmlSite description Zagroda nr 29W pierwszej połowie XIX wieku było tu niewielkie gospodarstwo rolne. Właściciel nie był zaliczany do stanu chłopskiego (Bauer), ale był nazywany "Kosseten" - zagrodnik. Posiadał on nadział ziemi odpowiadający 1/4 przeciętnego gospodarstwa kmiecego. Miał własny sprzęt rolniczy. Posiadany grunt nie zapewniał pełnego utrzymania. Dodatkowy dochód czerpał z rzemiosła lub usług hodowlanych. W roku 1862 właścicielem tej zagrody był Gregor Albrecht posiadający 26,62 morgi (około 6,8 ha) ziemi. Najpewniej on budował wszystkie zachowane w zagrodzie budynki. <div class="ber1">W 1910 roku właścicielem był zagrodnik Peter Albrecht. W zagrodzie było osiem budynków, w tym nawet dla robotników dniówkowych. Po 1983 roku w zagrodzie nastąpiły duże zmiany. Rozebrano stojący równolegle do drogi budynek bramny i przyległą do jego wschodniego szczytu dużą, ryglową stodołę zbudowaną w połowie XIX wieku i rozbudowaną w 1884 roku. Z dawnych XIX-wiecznych budynków pozostały trzy - parterowy dom i dwa budynki inwentarskie. Po 1945 roku w zagrodzie było dwóch właścicieli i dwa gospodarstwa. Obiekty dokumentują zjawiska procesu budowlanego realizowanego w sytuacji, gdy jest wielu współwłaścicieli w jednej zagrodzie.</div>Zagroda nr 31Chałupa, szachulcowa z połowy XIX wieku. Budynek inwentarski, szachulcowy, murowany.Zagroda nr 37W pierwszej połowie XIX wieku, było to jedno z 13 dużych gospodarstw należących do Petera Albrechta II. W 1862 roku właścicielem gospodarstwa był Peter Albrecht III, posiadający 84,4 morgi ziemi (50,5 ha). W 1910 roku w zagrodzie było siedem budynków: dom, stodoła ze stajnią, wozownia, budynek bramny, obora, piekarnia z piwnicą, szopa na drewno. Od 1910 roku właścicielem był Friedrich Albrecht. W 1967 roku w zagrodzie wybuchł pożar. Spaliła się m.in. wschodnia część budynku bramnego.
Najstarszym w zagrodzie budynkiem jest dziś duża, ryglowa stodoła, leżąca w zachodniej stronie, szczytem do drogi. Budynek mieszkalny był budowany w różnych latach. Starsza jest część budynku, w którym parter zbudowano z cegły pod koniec XIX wieku. Z tego czasu jest też parter po stronie wschodniej. Wyższe partie pobudowano współcześnie, po pożarze. Nowe są również budynki inwentarskie, stojące po wschodniej stronie podwórza. W głębi postawiono w 1905 roku dom, zbudowany w stylu historycznym. W sadzie obok domu stoi budynek pomocniczy z połowy XIX wieku.
Zagroda nr 38Parterowy, ryglowy dom stojący w głębi działki, do 1931 roku był elementarną, wiejską szkołą z mieszkaniem nauczyciela. W tym miejscu szkoła istniała już w XVIII wieku, ponieważ w 1784 roku w wsi mieszkał nauczyciel, który równocześnie był kościelnym. W pierwszej połowie XIX wieku, szkolna działka miała inny kształt niż obecnie. Jej granice zaczynały się koło kościoła i ciągnęły się wzdłuż północnego brzegu stawu. Pomiędzy kościołem a szkołą było przejście, zachowane obecnie jako furtka. Drugie dojście było tak, jak przechodzi wjazd na podwórze. Szkoła faktycznie położona była w środku zabudowy wsi. Należało do niej około 2 ha ziemi. W drugiej połowie XIX wieku utworzono niewielką zagrodę z trzech budynków wokół kwadratowego podwórza.
W 1910 roku, na działce o powierzchni 1120 m2 był budynek szkolny, ogród, podwórze, stodoła z pomieszczeniem na inwentarz, szopa z przejazdem i drewutnia. Ta ostatnia, stojąca od zachodu spłonęła po 1950 roku. Z zbudowanych w XIX wieku budynków, zachowały się dwa. Budynek szkolny, w którym od wschodu była jedna izba szkolna, zaś po drugiej stronie sieni było mieszkanie nauczyciela. Zachował się także, równoległy do szkoły budynek gospodarczy. W 1931 roku, po wybudowaniu nowej szkoły (posesja nr 41), budynki sprzedano rzemieślnikowi - kołodziejowi Wilhelmowi Zilske i jego żonie Grecie z d. Stach. Po 1945 roku powstało siedlisko nierolnicze.
Najstarszym budynkiem w zagrodzie jest ryglowy dom, który zbudowano w XVIII wieku z dębowego drewna i glinianej polepy. Pierwotnie długi i wąski jednokondygnacyjny budynek przykrywał czterospadowy dach o różnych długościach połaci, przykryty trzciną. Przez wrota umieszczone centralnie we wschodnim szczycie wchodzono do sieni, a dalej do jednoprzestrzennej izby z niszami do spania i komorami umieszczonymi wzdłuż niższej ściany północno zachodniej. W izbie wysokiej na 4 m, centralne miejsce zajmowało otwarte, zbudowane z kamieni palenisko, nad którym nie było komina. Cechy i dowody na bezkominowe funkcjonowanie są bardzo czytelne we wnętrzu. Otwory okienne pierwotnie znajdowały się wyłącznie w ścianie południowej u góry nad stropem. Z podobnego okresu, jak dom pochodzi konstrukcja wschodniej ściany szczytowej budynku gospodarczego.
Od 1720 roku wprowadzono przepisy zakazujące budowania domów bez kominów. Chatę przebudowano. Centralnie w ścianie południowej umieszczono nowe wejście, sień i komin. Izbę podzielono stropem na dwa poziomy. Wykonano nowe otwory okienne w niższej kondygnacji, w której mieszkano. W skład otwartej niewielkiej zagrody wchodziły trzy budynki, piec chlebowy, podwórze i ogród. Z trzech stron zagrodę otaczały drogi. W połowie XIX wieku właścicielem chaty i gospodarstwa (1,98 ha) był żeglarz Johhan Voss. W 1910 roku jako właściciel wymieniony jest stolarz Schulz, który w części domu miał warsztat. W 1980 roku starą chatę otynkowano, co doprowadziło do zniszczeń w ścianach, które potem częściowo zamieniono na murowane. Od 1995 roku właściciele rozpoczęli renowację budynku.
Opisy poszczególnych zagród, zostały zaczerpnięte z publikacji wydanej z funduszu Unii Europejskiej i byłego Urzędu Wojewódzkiego w Słupsku.Sun, 09 Nov 2008 21:46:24 GMT