Młodszy okres epoki żelaza nazwany lateńskim (od miejscowości La Tene w Szwajcarii, gdzie odkryto osadę z charakterystycznym znaleziskami dla tej epoki) trwał od 400 p.n.e. do początku nowej ery. Dzielimy go na trzy podokresy - starszy, środkowy i młodszy. W takcie dwóch pierwszych kultura Pomorska rozwijała się w zasadzie bez gwałtowniejszych zmian. W ostatnim, zwanym często późnolateńskim lub przedrzymskim (125 p.n.e.÷0) oraz w okresie rzymskim (0÷375 n.e.) nastąpiły zasadnicze zmiany w sferze społecznej i gospodarczej oraz kulturalnej. Zmiany te nie miały charakteru zasadniczych przeobrażeń etnicznych. Dokonały się, bowiem, w obrębie tych samych grup, na podłożu rodzimej kultury łużyckiej i pomorskiej.

W następstwie tych zmian, na początku II wieku p.n.e. na terenach Pomorza Środkowego pojawiła się nowa kultura plemion wczesnosłowiańskich - kultura grobów jamowych. Nazwana została tak, od przeważającej w tym okresie formy grobów, w których cała pozostałość stosu ciałopalnego zostaje złożona do jamy w ziemi, bez popielnicy. Kultura ta, jest nazywana także wenedzką. Nazwa ta pochodzi od pierwszych wzmianek historycznych w starożytnych dokumentach (Pliniusz, Tacyt, Ptolemeusz), które określały ludy zamieszkujące teren położony nad Bałtykiem oraz dolna Wisłę - mianem Wenedów.

W ramach kultury grobów jamowych, wyróżniamy tzw. ludność grupy oksywskiej oraz przeworskiej. Pierwsza z nich zamieszkiwała teren pomiędzy Bałtykiem a Morena Bałtycką, druga zaś ziemię chełmińską i południową część Pomorza. Podstawą gospodarki dla obu grup było w dalszym ciągu rolnictwo, pasterstwo, myślistwo i rybołówstwo. Grupa oksywska rozwinęła jednak w wysokim stopniu umiejętności związane z wytopem żelaza, szczególnie w zakresie produkcji narzędzi i broni. Odróżniło ich to, w zdecydowany sposób od grupy przeworskiej. Wczesne hutnictwo i kowalstwo opierało się na bogatych złożach wspomnianej wcześniej rudy darniowej. Zwraca także uwagę (wspólne dla obu grup), zróżnicowanie wyposażenie pośmiertne grobów zmarłych w broń, narzędzia i ozdoby. Świadczy to, o wyraźnym już, w tym okresie rozwarstwieniu majątkowym społeczeństwa. W powyżej wspomnianym okresie dziejowym żyła na Środkowym Pomorzu ludność grupy oksywskiej wymieszana z napływową ludnością germańska (ze Skandynawii), w początkowym okresie na naszych terenach, pojawiały się plemiona Gotów, później zaś Gepidzi. Na zdjęciu obok, widoczny grób gockiej "księżniczki" z stanowiska archeologicznego na cmentarzu w Kowalewku.

Pomimo wspomnianych przeobrażeń etnicznych, dalsza ciągłość dominacji autochtonów z grupy oksywskiej nie budzi wątpliwości. Głównym dowodem tej tezy jest powszechnie zachowany obrządek pogrzebowy, tj. ciałopalenie i składanie szczątków w grobach jamowych lub popielnicach. Pod wpływem kontaktów handlowych z przedstawicielami kultury świata antycznego, dokonała się dalsza specjalizacja rzemieślników, szczególnie w metalurgii czy ceramice. Podstawą utrzymania szerokich grup ówczesnego społeczeństwa, była w dalszym ciągu gospodarka rolniczo - hodowlana.

W okresie rzymskim (lata 0÷375 n.e.), po rozbiciu potęgi celtyckiej przez Rzymian, tereny polskie a wraz z nimi Pomorze, dostały się w zasięg wpływów Rzymu, stając się jedną z rzymskich prowincji. W efekcie nawiązania stosunków handlowych, na nasze tereny zaczęły napływać towary z południa. Najczęściej przywozili je kupcy rzymscy, zapuszczający się na nasze tereny w poszukiwaniu cennego bursztynu. Najważniejszym towarem były naczynia brązowe; kociołki, wiadra itp. Kupcy docierali na pomorskie tereny drogą, którą zwykło się nazywać bursztynowym szlakiem. Wiódł on z Italii, poprzez obszary środkowego Dunaju, Bramę Morawską, Śląsk i Wielkopolskę. Z cenniejszych znalezisk w samym Słupsku z tego okresu, wymienić należy szklany paciorek oraz brązowy dzban z bogato zdobionym uchwytem. Na obszarze dzisiejszego miasta odnalezione zostały także srebrne, rzymskie monety z wizerunkami cesarzy: Augusta, Domicjana, Hadriana, Nerona a także Oktawiana (lata 23 p.n.e. ÷ 138 n.e.).

Następnym etapem w pradziejach mieszkańców Pomorza jest tzw. okres "wędrówki ludów", który miał miejsce między 375÷570 rokiem n.e. W tym czasie na naszym terenie zaszło wiele licznych, masowych zmian etnicznych oraz osadniczych. Odbyła się wtedy wędrówka Wieletów znad ujścia Wisły nad Odrę, a Obodryci znad Odry - migrowali na tereny dzisiejszej Meklemburgii. Mimo wspomnianych przesunięć, większość ludności wenedzkiej pozostała na terenie Pomorza, a tym samym na dawnej ziemi słupskiej. Jednym z dowodów ciągłości zaludnienia tych ziem od okresu rzymskiego po wczesne średniowiecze, jest m.in. zachowanie słowiańskiej nazwy rzeki Wisły. Głównym efektem wspomnianej "wędrówki ludów", było zerwanie kontaktów handlowych z Imperium Rzymskim. Fakt ten wpłynął bardzo negatywnie na rozwój sztuk rzemiosła na terenach Pomorza przez wiele następnych lat.