RSS SSI Słupsk
SSI Słupsk, Słupski Serwis Informacyjny
Gałąźnia Mała
Elektrownia Wodna Gałąźnia Mała
Elektrownia wodna w Gałąźni MałejNajwiększą elektrownią wodną na Słupi jest obiekt hydroenergetyczny znajdujący się na 69 kilometrze w Gałąźni Małej. Jest to prawdziwa "perła w koronie", wśród całego systemu małej kaskady energetycznej słupskiej rzeki. Do elektrowni wiedzie dogodny dojazd, zarówno od strony Niemczewa i Motorzyna poprzez Gałąźnię Wielką, jak i drogą z Kołczygłów poprzez Wierszyno, Górki i Świelubie. Elektrownia położona jest w najpiękniejszej części zlewni Słupi. Obiekty hydrotechniczne ze względu na nowatorskie rozwiązania techniczne jak i malowniczość współtworzonego krajobrazu, to unikat na skalę europejską. Rzeka Słupia wygięta w łuk na długości 26 kilometrów, została przecięta 13 kilometrową cięciwą kanału, stanowiącego derywację siłowni wodnej. Na fotografii - panorama elektrowni.
Zdjęcie od strony wody dolnejProjekt budowy kompletu obiektów powstał około roku 1889. Natomiast prace pierwszego etapu robót wykonano w latach 1912÷14. Wybudowano wtedy budynek elektrowni i wykonano całą derywację zlewni rzeki Słupi (312 km2) do jeziora Głębokiego, o powierzchni 113 ha. Na końcu jeziora na 75,8 km Słupi, postawiono budynek zamku wodnego, skąd żelbetowymi sztolniami o średnicy 200 cm i otwartymi kanałami o długości prawie 5 kilometrów (także syfonem pod drogą do Bytowa) oraz w końcowym odcinku, żelbetowym i stalowym rurociągiem o długości 688 m - dopływała woda do budynku elektrowni w Gałąźni Małej. Tam wypływając z turbin po stronie dolnej wody, powracała do koryta rzeki Słupi. Na zdjęciu widok od wody dolnej.
5 hydrozespołów na hali maszynDrugi etap zaplanowanych robót wykonano w 1920 roku. Zaporę ziemną o długości 205 m z jądrem iłowym, piętrzącą wodę rzeki Bytowej i kierując wody z jej zlewni (213 km2), również do jez. Głębokiego. Zapora o wysokości 7 m utworzyła nowy zbiornik, mieszczący 850 tys. m3. Razem z wykonanymi wcześniej obiektami ciąg budowli i derywacji przedłużył się do 13 km i zapewniając jednocześnie dopływ wody na turbiny w ilości 5,69 m3/s, co po zmagazynowaniu w zbiornikach wodnych umożliwiło w godzinach szczytu pracę 5 turbozespołów o zainstalowanym przepływie 13 m2/s i mocy 3500 kW. Była to wówczas, największa elektrownia wodna w północnej Europie, a jej rozwiązania techniczne; m.in. nowe metody umacniania skarp kanału, budowa zespołu żelbetowych rurociągów i sztolni były wzorcowe dla następnych budowli hydroenergetycznych w całej Europie.
Eksponat - ręczny rezystor Prąd wytwarzany w tej elektrowni był przesyłany do centrali w Szczecinie. Pięć turbin typu Francisa i pięć generatorów pracuje nieprzerwanie od czasu ich zainstalowania w latach 1913÷24 do dnia dzisiejszego. Producentem turbin była niemiecka firma Gotha, a generatorów SSW, również firma z Niemiec. Moc każdej turbiny wynosi 700 kW.
W budynku siłowni znajduje się Izba Muzealna przygotowana przez pracowników Elektrowni Wodnych Słupsk dla zorganizowanych wycieczek turystycznych. W Izbie zwiedzający mogą zapoznać się ze zgromadzonymi eksponatami oraz bogatą historią elektrowni wodnych Pomorza Środkowego, która przekazywana jest przez oprowadzających i przygotowana dodatkowo do wizualizacji w sali projekcyjnej. Na zdjęciu jeden z eksponatów Izby - ręczny rezystor do regulacji prądu wzbudzania generatora z 1910 roku.
Specyfikacja EW Gałąźnia Mała:
  • Powierzchnia zlewni - 551,4 km2,
  • Średni przepływ - 4,41 m3/s,
  • Moc instalowana - 4160 kW,
  • Przełyk instalowany - 13,0 m3/s,
  • Spad - 38,5 m,
  • Wyposażenie technologiczne - 5 turbin Francisa.
Regulamin Izby Muzealnej oraz dodatkowe informacje dotyczące zwiedzania obiektu, można znaleźć na stronie: Elektrowni Wodnych Słupsk Spółki z o.o.