SSI Słupsk » Park Krajobrazowy Dolina Słupi » Elektrownie wodne na Słupi
RSS SSI Słupsk
SSI Słupsk, Słupski Serwis Informacyjny
Elektrownie wodne na Słupi
Elektrownie wodne na Słupi
Elektrownie wodne na Słupi
Szlak zabytkowych elektrowni wodnych dorzecza Słupi.
Historia rozwoju energetyki wodnej na terenach zlewni rzeki Słupi sięga przełomu XIX i XX wieku. Zanim jednak zbudowano pierwsza elektrownię wodną, od połowy XIX wieku prowadzono prace nad wykorzystaniem energii rzeki. Badania naukowe potwierdziły, że teren ten posiada wyjątkowo korzystne warunki hydrologiczne i geologiczne do budowy siłowni wodnych. Pionierską elektrownią wodną była Struga, która została zbudowana w 1896 roku przy tartaku w Soszycy. Jest ona jednocześnie najstarszą budowlą hydroenergetyczną w Europie, działającą do dnia dzisiejszego. Następną elektrownię na Słupi rozpoczęto budować w 1912 roku w Gałąźni Małej. Zastosowano w niej nowoczesne jak na owe czasy rozwiązania techniczne; kanały doprowadzające wodę ze sporej odległości do elektrowni oraz zespół sztolni z rurociągami żelbetowymi o średnicy 200 cm, wylewanych z żelbetu "na miejscu".
Drogowskaz na leśnym dukcieNajwiększa, powyżej wymieniona elektrownia wodna na Słupi została oddana do użytku w 1914 r. Kanon budowlany, który powstał w trakcie jej budowy, służył później inżynierom przez wiele następnych lat przy budowie kolejnych obiektów energetyki wodnej. Ponieważ od 2004 r. spółka Enwod, udostępniła do zwiedzania wszystkie elektrownie dorzecza Słupi, wycieczki odwiedzające Park Krajobrazowy Doliny Słupi, często mają w swoim programie zwiedzanie zabytkowych obiektów energetycznej kaskady, gdzie turyści mogą obejrzeć, jak oryginalne, leciwe urządzenia i maszyny, troskliwie konserwowane i doglądane - pracują w pełnej sprawności technicznej do dnia dzisiejszego.
Ważna datą dla dalszej progresji (a właściwie tym razem regresu) słupskich elektrowni wodnych był rok 1945. Zakończenie II wojny światowej przyniosło ze sobą zniszczenia wojenne wielu obiektów i budowli wodnych, jeszcze więcej zostało unieruchomionych w wyniku demontażu i grabieży urządzeń, wywiezionych przez Armię Czerwoną. Zniszczono wiele jazów i śluz piętrzących wodę a zbiorniki zostały zamulone i zanieczyszczone. W latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku, uruchamiano kolejne elektrownie, stopniowo włączając je do sieci. W latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku rozpoczęto realizację programu odbudowy słupskiej, energetyki wodnej.
Elektrownie wodne Słupi, ze względu na ich budowę i eksploatację, można podzielić na dwie, zasadnicze grupy:
  • elektrownie przyzaporowe (zbiornikowe); m.in. Krzynia, Strzegomino i Gałąźnia Mała,
  • elektrownie przyjazowe (przepływowe); m.in. Skarszów i Strugę.
Elektrownie zbiornikowe posiadają duże 100 hektarowe zbiorniki wodne, powstałe w wyniku spiętrzenia rzeki przez zapory ziemne. Elektrownie przepływowe wyposażone są w kanał roboczy między jazem regulacyjnym a budynkiem siłowni. Kanały robocze osiągają znaczne długości i często prowadzone są po zboczu wzgórza, gdzie jeden z brzegów jest obwałowany groblą.
Rzeka Słupia na wysokości SoszycSztuczne zbiorniki wodne utworzone przy elektrowniach wywierają stały wpływ na utrzymanie odpowiedniego poziomu wód gruntowych. Pozwala to na prowadzenie odpowiedniej gospodarki na znacznych obszarach leśnych i rolnych w dolinie rzeki Słupi. Prawidłowa melioracja łąk oraz bufor przeciwpowodziowy, dzięki regulacyjnej funkcji zbiorników pozwolił niejednokrotnie odsunąć zagrożenie powodziowe od miasta i okolicznych terenów. Stały poziom wody w zbiornikach, chroni system zlewni rzeki przed erozją, pozwala na miejsca lęgowe dla ptactwa wodnego oraz siedliska przyrodnicze, a także stanowi bazę rekreacyjno - wypoczynkową dla ludności.
Dzięki celowej i racjonalnie prowadzonej niemieckiej, powojennej gospodarce (trudności po I wojnie światowej w zaopatrzeniu w węgiel i ropę naftową), dzisiejsza Słupia jest najlepiej wykorzystana energetycznie rzeką Pomorza Środkowego. Przy tej okazji niejako, powstała najbardziej znana kaskada rzeki Słupi, ceniona także za walory krajobrazowe i przyrodnicze. Infrastruktura techniczna siłowni wodnych; zbiorniki przyzaporowe, kanały i budowle piętrzące, doskonale komponują się z krajobrazem i należą bez wątpienia do najpiękniejszych zakątków Parku Krajobrazowego "Doliny Słupi". W dorzeczu rzeki znajduje się pięć elektrowni wodnych, które postaramy się Państwu przedstawić na następnych stronach.