
Elektrownie wodne na Słupi
Szlak zabytkowych elektrowni wodnych dorzecza Słupi.
Historia rozwoju energetyki wodnej na terenach zlewni rzeki Słupi sięga przełomu XIX i XX wieku. Zanim jednak zbudowano pierwsza elektrownię wodną, od połowy XIX wieku prowadzono prace nad wykorzystaniem energii rzeki. Badania naukowe potwierdziły, że teren ten posiada wyjątkowo korzystne warunki hydrologiczne i geologiczne do budowy siłowni wodnych. Pionierską elektrownią wodną była Struga, która została zbudowana w 1896 roku przy tartaku w Soszycy. Jest ona jednocześnie najstarszą budowlą hydroenergetyczną w Europie, działającą do dnia dzisiejszego. Następną elektrownię na Słupi rozpoczęto budować w 1912 roku w Gałąźni Małej. Zastosowano w niej nowoczesne jak na owe czasy rozwiązania techniczne; kanały doprowadzające wodę ze sporej odległości do elektrowni oraz zespół sztolni z rurociągami żelbetowymi o średnicy 200 cm, wylewanych z żelbetu "na miejscu".
Ważna datą dla dalszej progresji (a właściwie tym razem regresu) słupskich elektrowni wodnych był rok 1945. Zakończenie II wojny światowej przyniosło ze sobą zniszczenia wojenne wielu obiektów i budowli wodnych, jeszcze więcej zostało unieruchomionych w wyniku demontażu i grabieży urządzeń, wywiezionych przez Armię Czerwoną. Zniszczono wiele jazów i śluz piętrzących wodę a zbiorniki zostały zamulone i zanieczyszczone. W latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku, uruchamiano kolejne elektrownie, stopniowo włączając je do sieci. W latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku rozpoczęto realizację programu odbudowy słupskiej, energetyki wodnej.
Elektrownie wodne Słupi, ze względu na ich budowę i eksploatację, można podzielić na dwie, zasadnicze grupy:Elektrownie zbiornikowe posiadają duże 100 hektarowe zbiorniki wodne, powstałe w wyniku spiętrzenia rzeki przez zapory ziemne. Elektrownie przepływowe wyposażone są w kanał roboczy między jazem regulacyjnym a budynkiem siłowni. Kanały robocze osiągają znaczne długości i często prowadzone są po zboczu wzgórza, gdzie jeden z brzegów jest obwałowany groblą.
- elektrownie przyzaporowe (zbiornikowe); m.in. Krzynia, Strzegomino i Gałąźnia Mała,
- elektrownie przyjazowe (przepływowe); m.in. Skarszów i Strugę.
Dzięki celowej i racjonalnie prowadzonej niemieckiej, powojennej gospodarce (trudności po I wojnie światowej w zaopatrzeniu w węgiel i ropę naftową), dzisiejsza Słupia jest najlepiej wykorzystana energetycznie rzeką Pomorza Środkowego. Przy tej okazji niejako, powstała najbardziej znana kaskada rzeki Słupi, ceniona także za walory krajobrazowe i przyrodnicze. Infrastruktura techniczna siłowni wodnych; zbiorniki przyzaporowe, kanały i budowle piętrzące, doskonale komponują się z krajobrazem i należą bez wątpienia do najpiękniejszych zakątków Parku Krajobrazowego "Doliny Słupi". W dorzeczu rzeki znajduje się pięć elektrowni wodnych, które postaramy się Państwu przedstawić na następnych stronach.












